పశ్చిమాసియా సంక్షోభం: ఆయిల్ కంటే ప్రాణాధారమైన నీటి గండం
పశ్చిమాసియాలో ప్రస్తుతం నెలకొన్న భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు ప్రపంచ దేశాలను కేవలం ఆర్థిక పరంగానే కాకుండా, మానవతా దృక్పథంతో కూడా ఆలోచింపజేస్తున్నాయి. దశాబ్దాలుగా గల్ఫ్ దేశాలంటే మనకు గుర్తుకు వచ్చేది కేవలం అపారమైన చమురు నిల్వలు మరియు ఆకాశాన్నంటే భవనాలు మాత్రమే. ఆ దేశాల బలం, బలహీనత అంతా 'ఆయిల్' చుట్టూనే తిరుగుతుందని ప్రపంచం భావించింది. ఒకవేళ యుద్ధం వస్తే చమురు బావులపై దాడి జరుగుతుందని, తద్వారా ప్రపంచ ఇంధన సరఫరా వ్యవస్థ దెబ్బతింటుందని అందరూ ఆందోళన చెందారు. కానీ, ప్రస్తుత పరిణామాలు గల్ఫ్ దేశాల అసలైన మరియు అత్యంత ప్రమాదకరమైన బలహీనతను ప్రపంచం ముందుకు తెచ్చాయి. ఆ బలహీనత చమురు కాదు.. అది మనందరి ప్రాణాధారమైన 'నీరు'. చమురు లేకపోతే ఆర్థిక వ్యవస్థ కుంటుపడుతుంది, కానీ నీరు లేకపోతే అసలు జీవనమే సాధ్యం కాదన్న నగ్న సత్యాన్ని ఈ ఉద్రిక్తతలు గుర్తుచేస్తున్నాయి.
గల్ఫ్ దేశాలు భౌగోళికంగా ఎడారి ప్రాంతాలు. అక్కడ వర్షపాతం అత్యల్పం మరియు శాశ్వత నదులు దాదాపు శూన్యం. పెట్రో డాలర్ల పుణ్యమా అని ఆ దేశాలు ఆధునిక నగరాలుగా మారాయి కానీ, వాటి దాహాన్ని తీరుస్తున్నది మాత్రం సహజ వనరులు కాదు. సముద్రపు ఉప్పు నీటిని తాగునీరుగా మార్చే 'డీశాలినేషన్' (Desalination) ప్లాంట్లపైనే ఈ దేశాలు పూర్తిగా ఆధారపడి ఉన్నాయి. సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, కువైట్ మరియు ఖతర్ వంటి దేశాల్లో 90 శాతానికి పైగా తాగునీటి అవసరాలు ఈ కృత్రిమ ప్లాంట్ల ద్వారానే తీరుతున్నాయి. ఇప్పుడు జరుగుతున్న యుద్ధ వాతావరణంలో ఈ ప్లాంట్లే ప్రధాన లక్ష్యాలుగా మారే ప్రమాదం ఉంది. ఒకవేళ ప్రత్యర్థి దేశాలు వ్యూహాత్మకంగా ఈ వాటర్ ప్లాంట్లపై డ్రోన్లతోనో లేదా మిస్సైళ్లతోనో దాడులు చేస్తే, ఆ నగరాలు కేవలం కొన్ని గంటల్లోనే గొంతెండి అలమటించే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
ఆయిల్ రిఫైనరీలపై దాడి జరిగితే ఇన్వెస్టర్లు నష్టపోతారు, పెట్రోల్ ధరలు పెరుగుతాయి. కానీ నీటి ప్లాంట్లపై దాడి జరిగితే అది పెను మానవతా సంక్షోభానికి దారితీస్తుంది. నీరు లేని నగరాల నుండి లక్షలాది మంది ప్రజలు వలస వెళ్లాల్సి వస్తుంది. ఆసుపత్రులు, పరిశ్రమలు మరియు నిత్యావసర సేవలు పూర్తిగా నిలిచిపోతాయి. చమురు బావుల కంటే డీశాలినేషన్ ప్లాంట్లు చాలా సున్నితమైనవి. వీటిని పునర్నిర్మించడానికి నెలలు లేదా ఏళ్లు పడుతుంది. యుద్ధ తంత్రంలో భాగంగా శత్రువును లొంగదీసుకోవడానికి వారి నీటి వనరులను దెబ్బకొట్టడం అనేది అత్యంత క్రూరమైన మరియు ప్రభావవంతమైన మార్గంగా మారుతోంది. గల్ఫ్ దేశాల సంపద అంతా ఈ నీటి వనరుల చుట్టూనే కేంద్రీకృతమై ఉందన్న వాస్తవం ఇప్పుడు బహిర్గతమైంది.
ఒకప్పుడు మూడో ప్రపంచ యుద్ధం అనేది నీటి కోసమే వస్తుందని మేధావులు హెచ్చరించినప్పుడు అది అతిశయోక్తిగా అనిపించేది. కానీ పశ్చిమాసియాలో ప్రస్తుత పరిస్థితిని చూస్తుంటే ఆ హెచ్చరికలు కళ్లముందు కనబడుతున్నాయి. నీటి భద్రత (Water Security) లేని దేశాలు ఎంత సంపన్నమైనవైనా సరే, అవి ఎంతటి అభద్రతా భావంలో ఉంటాయో గల్ఫ్ దేశాల ఆందోళన స్పష్టం చేస్తోంది. కేవలం టెక్నాలజీ మీద ఆధారపడి ప్రకృతిని జయించాలనుకున్నా, యుద్ధం లాంటి విపత్కర పరిస్థితుల్లో ఆ టెక్నాలజీయే శాపంగా మారుతుంది. నీటి నిల్వ సామర్థ్యం తక్కువగా ఉండటం, భూగర్భ జలాలు అడుగంటిపోవడం వంటివి ఈ సంక్షోభాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేస్తాయి.
అరబ్ దేశాలు ఇప్పుడు తమ రక్షణ వ్యూహాలను మార్చుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. కేవలం చమురు బావులకే కాకుండా, తమ తాగునీటి వ్యవస్థలకు కూడా పటిష్టమైన రక్షణ కవచాలను ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. అలాగే, ప్రత్యామ్నాయ నీటి వనరులను అన్వేషించడం, నీటి వినియోగంలో పొదుపు పాటించడం వంటివి దీర్ఘకాలికంగా ఆ దేశాల మనుగడకు కీలకం. యుద్ధం అంటే కేవలం భూభాగాలను ఆక్రమించుకోవడం కాదు, ఒక సమాజం యొక్క ప్రాథమిక అవసరాలను దెబ్బతీసి వారిని నిర్వీర్యం చేయడం. ఈ క్రమంలో 'నీరు' అనేది ఒక రాజకీయ ఆయుధంగా మారుతోంది. పశ్చిమాసియా ఉద్రిక్తతలు ప్రపంచ దేశాలన్నింటికీ ఒక పాఠాన్ని నేర్పుతున్నాయి: ప్రకృతి ప్రసాదించిన నీటి వనరులను కాపాడుకోకపోతే, భవిష్యత్తులో యుద్ధాల ఫలితం కేవలం రక్తపాతమే కాదు.. ఎడారిలో దాహం కోసం జరిగే పోరాటంగా మిగిలిపోతుంది.
