పార్లమెంట్ బడ్జెట్ మలివిడత సమరం: సభలో సెగలు రేపనున్న రాజకీయ సమీకరణాలు
భారత ప్రజాస్వామ్య దేవాలయం పార్లమెంట్ వేదికగా మరో కీలక ఘట్టం ఆరంభం కానుంది. బడ్జెట్ రెండో విడత సమావేశాలు నేటి నుండి ప్రారంభమై ఏప్రిల్ 2వ తేదీ వరకు కొనసాగనున్నాయి. సాధారణంగా బడ్జెట్ సమావేశాలంటే దేశ ఆర్థిక గమనాన్ని నిర్దేశించే చర్చలు, ప్రజా సమస్యల పరిష్కారం కోసం సాగే మేధోమథనం అని అందరూ ఆశిస్తారు. కానీ ప్రస్తుత రాజకీయ పరిస్థితులను గమనిస్తుంటే, ఈ మలివిడత సమావేశాలు నిర్మాణాత్మక చర్చల కంటే రాజకీయ పోరాటాలకే వేదికయ్యేలా కనిపిస్తున్నాయి. అటు అధికార భారతీయ జనతా పార్టీ, ఇటు విపక్ష కూటమి తమ వ్యూహ ప్రతివ్యూహాలతో సిద్ధమవ్వడం సభలో పెను రచ్చకు సంకేతాలు ఇస్తోంది.
ఈసారి సమావేశాల్లో ప్రధానంగా వినిపిస్తున్న అంశం స్పీకర్ ఓం బిర్లాపై విపక్షాలు తీసుకురానున్న అవిశ్వాస తీర్మానం. స్పీకర్ పదవి అనేది అత్యున్నతమైనది మరియు పక్షపాత రహితంగా ఉండాలి. అయితే, గత కొన్ని సమావేశాలుగా ప్రతిపక్షాలు స్పీకర్ తీరుపై తీవ్ర అసంతృప్తితో ఉన్నాయి. సభలో విపక్షాల గొంతు నొక్కేస్తున్నారని, మైకులు కట్ చేస్తున్నారని, కీలక అంశాలపై చర్చకు అవకాశం ఇవ్వడం లేదని ఆరోపిస్తూ ఏకపక్ష వైఖరిని ప్రదర్శిస్తున్నారనే విమర్శలు వెల్లువెత్తాయి. ఈ క్రమంలోనే స్పీకర్పై అవిశ్వాసం ప్రకటించడం ద్వారా తమ నిరసనను గట్టిగా వినిపించాలని ప్రతిపక్ష కూటమి నిర్ణయించుకుంది. ఇది సభా వేదికగా ఒక అరుదైన మరియు తీవ్రమైన పరిణామం కానుంది.
సభలో ఏవైనా అనూహ్య పరిణామాలు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉండటంతో ప్రధాన పార్టీలైన బీజేపీ మరియు కాంగ్రెస్ ఇప్పటికే తమ ఎంపీలకు 'త్రీ-లైన్ విప్' జారీ చేశాయి. అంటే సభ జరిగే ప్రతి రోజూ ఎంపీలందరూ తప్పనిసరిగా హాజరు కావాలి మరియు పార్టీ నిర్ణయించిన విధానం ప్రకారమే ఓటింగ్ లేదా చర్చలో పాల్గొనాలి. ఈ విప్ జారీ చేయడం వెనుక ఉన్న ఉద్దేశం స్పష్టం—ఏ ఒక్క సభ్యుడు కూడా గైర్హాజరు కాకుండా చూసుకోవడం ద్వారా తమ బలాన్ని నిరూపించుకోవాలని ఉభయ పక్షాలు భావిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా అవిశ్వాస తీర్మానం వంటి కీలక ఘట్టాల్లో ప్రతి ఓటు విలువైనదే కాబట్టి, సభలో సంఖ్యాబలం కోసం అగ్ర నాయకత్వం గట్టిగా ప్రయత్నిస్తోంది.
మరోవైపు, అంతర్జాతీయంగా చోటుచేసుకుంటున్న పరిణామాలు కూడా ఈ సమావేశాల్లో చర్చకు రానున్నాయి. ముఖ్యంగా మిడిల్ ఈస్ట్ (మధ్యప్రాచ్యం)లో నెలకొన్న అనిశ్చిత పరిస్థితులు, యుద్ధ మేఘాలు భారతీయ పౌరుల భద్రతపై ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. వేలాది మంది భారతీయులు అక్కడ ఉపాధి పొందుతున్నారు. వారి క్షేమ సమాచారంతో పాటు, ఒకవేళ పరిస్థితులు విషమిస్తే వారిని స్వదేశానికి తరలించేందుకు ప్రభుత్వం తీసుకుంటున్న చర్యల గురించి విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ నేడు లోక్సభలో పూర్తిస్థాయి వివరణ ఇవ్వనున్నారు. ఇది కేవలం రాజకీయ అంశం మాత్రమే కాకుండా, లక్షలాది కుటుంబాలకు సంబంధించిన సున్నితమైన విషయం కావడంతో దీనిపై సభ్యులందరిలోనూ ఆసక్తి నెలకొంది.
అయితే, సభ సజావుగా సాగుతుందా లేదా అనే ప్రశ్న ప్రతి ఒక్కరినీ వేధిస్తోంది. విపక్షాలు అదానీ అంశం, ధరల పెరుగుదల, నిరుద్యోగం వంటి అంశాలను అస్త్రాలుగా చేసుకుని ప్రభుత్వాన్ని ఇరుకున పెట్టేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. ప్రభుత్వం మాత్రం బడ్జెట్ కేటాయింపులు మరియు ఇతర పెండింగ్లో ఉన్న కీలక బిల్లులను ఆమోదించుకోవాలనే లక్ష్యంతో ఉంది. అధికార పక్షం తమ సంఖ్యాబలంతో దూసుకుపోవాలని చూస్తుంటే, విపక్షాలు మాత్రం అడ్డుకోవడం ద్వారా తమ బలాన్ని చాటాలని చూస్తున్నాయి. ప్రజాస్వామ్యంలో చర్చలు జరగాలి కానీ, కేవలం నినాదాలు మరియు వాయిదాలకే పరిమితమైతే ప్రజా ధనం వృధా అవుతుందనే ఆవేదన సామాన్యుల్లో ఉంది.
బడ్జెట్ మలివిడత సమావేశాల ముగింపు సమయం అంటే ఏప్రిల్ 2 నాటికి సభ ఏ మేరకు విజయవంతం అవుతుందనేది అటు అధికార పక్షం ఇటు విపక్షాల సమన్వయంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. స్పీకర్పై అవిశ్వాస తీర్మానం పర్యవసానాలు ఏ విధంగా ఉంటాయి? విదేశాంగ విధానంపై ప్రభుత్వం ఇచ్చే వివరణ విపక్షాలను శాంతింపజేస్తుందా? అనేవి మిగిలిన రోజుల్లో తేలనున్నాయి. మొత్తానికి, ఈ సారి పార్లమెంట్ ఆవరణలో రాజకీయ సెగలు, మాటల యుద్ధం మరియు ప్రజా సమస్యల చుట్టూ తిరిగే హై-డ్రామా ఖాయమని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
