గతకాలపు జ్ఞాపకాల గని: శ్రీలత అపురూప పురాతన వస్తువుల సేకరణ
నేటి ఆధునిక యుగంలో స్మార్ట్ఫోన్లు, మైక్రోవేవ్ ఓవెన్లు, ఎలక్ట్రానిక్ గాడ్జెట్ల మధ్య మన జీవితం పరుగులు తీస్తోంది. కానీ, ఒకప్పుడు మన తాత ముత్తాతల కాలంలో ప్రతి వస్తువు వెనుక ఒక కళాత్మకత, ఒక శాస్త్రీయ దృక్పథం ఉండేది. కాలక్రమేణా ఆ వస్తువులన్నీ కనుమరుగై పోతున్నాయి. అయితే, మన సంస్కృతిని, పూర్వీకుల జీవనశైలిని ప్రతిబింబించే ఆ అపురూప వస్తువులను ప్రాణం కంటే మిన్నగా దాచుకుంటున్నారు బాపట్ల జిల్లా రేపల్లెకు చెందిన ఉపాధ్యాయురాలు శ్రీలత.
పాతికేళ్ల అలుపెరుగని ప్రయాణం
ఒకటి కాదు, రెండు కాదు.. ఏకంగా 25 ఏళ్లుగా ఆమె ఈ పురాతన వస్తువుల సేకరణను ఒక యజ్ఞంలా కొనసాగిస్తున్నారు. వృత్తిరీత్యా ఉపాధ్యాయురాలైన శ్రీలతకు చిన్నప్పటి నుంచే పాత వస్తువులన్నా, వాటి వెనుక ఉన్న చరిత్ర అన్నా ఎంతో మక్కువ. ఆ మక్కువే నేడు ఆమె ఇంటిని ఒక చిన్నపాటి మ్యూజియంలా మార్చేసింది. కేవలం ఆంధ్రప్రదేశ్కే పరిమితం కాకుండా తెలంగాణ, తమిళనాడు, కర్ణాటక, రాజస్థాన్ వంటి రాష్ట్రాల నుంచి అరుదైన వస్తువులను సేకరించారు.
వింత పేర్లు.. విలక్షణ రూపాలు
నేటి తరానికి పేర్లు కూడా తెలియని ఎన్నో వస్తువులు ఆమె సేకరణలో ఉన్నాయి. గోకర్ణం, గంగాళం, ముక్కుపొడుం మీనా, ధూమం అరలు, శకుంతల పాత్ర, పూలబుట్టలు, కావడి పెట్టె, మర చెంబులు.. ఇలా విభిన్నమైన పేర్లు వింటేనే మనకు ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది.
గోకర్ణం: పసిపిల్లలకు పాలు లేదా మందులు పట్టడానికి ఉపయోగించే వెండి లేదా ఇత్తడి వస్తువు.
గంగాళం: పెళ్లిళ్లు, పెద్ద శుభకార్యాల్లో నీటిని నిల్వ చేసే భారీ పాత్ర.
శకుంతల పాత్ర: ఇది ఒక విలక్షణమైన వంట పాత్ర. ఒకేసారి వివిధ రకాల వంటకాలు వండుకోవడానికి వీలుగా దీన్ని రూపొందించారు.
మర చెంబులు: ప్రయాణాల్లో నీళ్లు కింద పడకుండా ఉండేలా మూతకు మర (Thread) ఉండే ప్రత్యేకమైన పాత్రలు.
లోహాల వైవిధ్యం - ఆరోగ్య రహస్యం
శ్రీలత సేకరించిన 200కు పైగా వస్తువుల్లో ఇత్తడి, కంచు, రాగి పాత్రలు ప్రధానమైనవి. పూర్వకాలంలో మన పూర్వీకులు ఈ లోహాలను వాడటం వెనుక బలమైన ఆరోగ్య కారణాలు ఉండేవని ఆమె గుర్తు చేస్తారు. రాగి పాత్రలో నీరు తాగడం, కంచు పాత్రలో భోజనం చేయడం వల్ల శరీరానికి అవసరమైన ఖనిజాలు అందేవని ఆమె వివరిస్తారు. కేవలం షోకేసులో అలంకార వస్తువులుగానే కాకుండా, వాటిలో కొన్నింటిని ఆమె నేటికీ నిత్య జీవితంలో ఉపయోగిస్తుండటం విశేషం.
వస్తువుల అరుగుదలే వాటి చరిత్రకు సాక్ష్యం
ఒక వస్తువు ఎంత పురాతనమైనదో ఎలా గుర్తిస్తారని అడిగితే, శ్రీలత ఆసక్తికరమైన సమాధానం ఇస్తారు. "వస్తువు మీద ఉండే అరుగుదల, దాని తయారీలో వాడిన లోహపు నాణ్యతను బట్టి అది ఏ కాలం నాటిదో అంచనా వేయవచ్చు" అని ఆమె అంటారు. కొన్ని వస్తువుల మీద చెక్కిన కళాఖండాలు ఆనాటి కళాకారుల నైపుణ్యాన్ని చాటిచెబుతాయి. రాజస్థాన్ నుంచి తెచ్చిన కొన్ని వస్తువుల మీద ఉన్న నగిషీలు అద్భుతంగా ఉంటాయని ఆమె పేర్కొన్నారు.
నేటి తరానికి సందేశం
పురాతన వస్తువుల సేకరణ అంటే కేవలం పాత సామాన్లను పోగు చేయడం కాదు, అది మన సంస్కృతిని కాపాడుకోవడం. ప్లాస్టిక్ మయం అయిపోయిన నేటి కాలంలో, ఈ లోహపు పాత్రల ప్రాముఖ్యతను నేటి తరానికి వివరించడమే తన లక్ష్యమని శ్రీలత చెబుతారు. పాత వస్తువులను పారేయకుండా, వాటిని గౌరవించి భద్రపరుచుకుంటే మన మూలాలను మనం మర్చిపోకుండా ఉంటామని ఆమె ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఒక ఉపాధ్యాయురాలిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే, తీరిక వేళల్లో ఇలాంటి అపురూప సేకరణలో నిమగ్నమవ్వడం నిజంగా అభినందనీయం. శ్రీలత ఇంటికి వెళ్తే మనం ఒక్కసారిగా వంద ఏళ్ల వెనక్కి వెళ్లి, మన తాతల కాలంలో విహరిస్తున్న అనుభూతి కలుగుతుంది. ఈ అపురూప సంపదను చూస్తుంటే "పాత బంగారమే కాదు.. ప్రాణం కూడా" అనిపించక మానదు.
