ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని స్థానిక సంస్థల పరిపాలనలో ఒక కీలక మార్పు చోటుచేసుకుంది. ప్రకాశం జిల్లా వ్యాప్తంగా ఉన్న గ్రామ పంచాయతీల సర్పంచుల పదవీ కాలం ముగియడంతో, ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా ఎన్నికైన పాలకవర్గాల స్థానంలో ప్రభుత్వ అధికారుల పాలన ప్రారంభమైంది. ఏప్రిల్ 2వ తేదీ నుండి జిల్లాలోని అన్ని పంచాయతీలలో ప్రత్యేక అధికారుల (Special Officers) పాలన సాగుతుందని జిల్లా పంచాయతీ అధికారి (DPO) వెంకటేశ్వరరావు అధికారికంగా వెల్లడించారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం వల్ల గ్రామాల్లో పరిపాలనా పరమైన ఖాళీ ఏర్పడకుండా, ప్రజలకు అందాల్సిన సేవలు నిరంతరాయంగా అందేలా చర్యలు తీసుకున్నట్లు ఆయన స్పష్టం చేశారు. స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు నిర్వహించి కొత్త పాలకవర్గాలు బాధ్యతలు స్వీకరించే వరకు ఈ ప్రత్యేక అధికారులే గ్రామాల్లో సర్వాధికారులుగా వ్యవహరిస్తారు.
ప్రకాశం జిల్లా భౌగోళికంగా పెద్దది కావడంతో, పరిపాలనా సౌలభ్యం కోసం దీనిని గతంలో విభజించిన సంగతి తెలిసిందే. ప్రస్తుత ప్రకాశం జిల్లా పరిధిలోని 27 మండలాల్లో మొత్తం 519 గ్రామ పంచాయతీలు ఉన్నాయి. ఈ పంచాయతీలన్నింటికీ ప్రభుత్వం వేర్వేరుగా అధికారులను నియమించింది. అదేవిధంగా మార్కాపురం జిల్లా పరిధిలోని 21 మండలాల్లో ఉన్న 405 గ్రామ పంచాయతీలకు కూడా ప్రత్యేక అధికారుల నియామకం పూర్తయింది. అంటే ఉమ్మడి ప్రకాశం జిల్లా వ్యాప్తంగా ఉన్న దాదాపు వెయ్యికి పైగా పంచాయతీలలో ఇప్పుడు అధికారుల కనుసన్నల్లోనే పాలన సాగనుంది. తహశీల్దార్లు, మండల పరిషత్ అభివృద్ధి అధికారులు (MPDO), వివిధ శాఖల విస్తరణ అధికారులు మరియు ఇంజనీరింగ్ అధికారులకు ఈ అదనపు బాధ్యతలను అప్పగించారు. వీరు గ్రామాల్లో పారిశుధ్యం, తాగునీటి సరఫరా మరియు వీధి దీపాల నిర్వహణ వంటి మౌలిక వసతులపై ప్రత్యేక నిఘా ఉంచుతారు.
సర్పంచుల పదవీ కాలం ముగిసిన వెంటనే గ్రామాల్లో అభివృద్ధి పనులు ఆగిపోతాయనే ఆందోళన ప్రజల్లో నెలకొంది. అయితే డిపిఓ వెంకటేశ్వరరావు ఈ విషయంలో స్పష్టతనిస్తూ, అధికారుల పాలన వల్ల పనులు మరింత వేగంగా మరియు పారదర్శకంగా జరుగుతాయని పేర్కొన్నారు. కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఇచ్చే 15వ ఆర్థిక సంఘం నిధులను వినియోగించుకోవడంలో ప్రత్యేక అధికారులు కీలక పాత్ర పోషిస్తారు. గ్రామ సచివాలయాల సిబ్బందితో సమన్వయం చేసుకుంటూ, ప్రజల నుండి వచ్చే ఫిర్యాదులను తక్షణమే పరిష్కరించాలని అధికారులకు కఠిన ఆదేశాలు జారీ చేశారు. ముఖ్యంగా వేసవి కాలం కావడంతో గ్రామాల్లో తాగునీటి ఎద్దడి తలెత్తకుండా చూడటం ఈ ప్రత్యేక అధికారుల ప్రథమ కర్తవ్యం. ఒకవేళ ఎక్కడైనా సమస్య తలెత్తితే సంబంధిత అధికారి బాధ్యత వహించాల్సి ఉంటుందని హెచ్చరించారు.
గ్రామ పంచాయతీల ఆర్థిక లావాదేవీల నిర్వహణలో కూడా ఇప్పుడు మార్పులు వచ్చాయి. గతంలో సర్పంచ్ మరియు పంచాయతీ కార్యదర్శి ఉమ్మడి సంతకాలతో చెక్కులు జారీ చేసేవారు. ఇప్పుడు సర్పంచుల స్థానంలో ప్రత్యేక అధికారులు బాధ్యతలు చేపట్టడంతో, నిధుల డ్రా మరియు చెల్లింపుల ప్రక్రియ అంతా అధికారుల పర్యవేక్షణలోకి వెళ్ళింది. దీనివల్ల నిధుల దుర్వినియోగానికి తావులేకుండా ఉంటుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. అదే సమయంలో గ్రామంలోని రాజకీయాలకు అతీతంగా, అర్హులైన లబ్ధిదారులందరికీ సంక్షేమ పథకాలు అందేలా చూడటం కూడా ఈ అధికారుల బాధ్యతే. సచివాలయ వ్యవస్థ ద్వారా అందుతున్న సేవలను పర్యవేక్షించడం మరియు గ్రామ వాలంటీర్ల పనితీరును సమీక్షించడం వంటి పనులను కూడా వీరు నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది.
సాధారణంగా ప్రత్యేక అధికారుల పాలన అంటే కేవలం నిర్వహణకే పరిమితం అవుతారనే అభిప్రాయం ఉంటుంది. కానీ ప్రభుత్వం ఈసారి అధికారులకు విస్తృత అధికారాలను ఇచ్చింది. గ్రామాల్లో పెండింగ్లో ఉన్న డ్రైనేజీ పనులు, సిమెంటు రోడ్ల నిర్మాణం మరియు ఉపాధి హామీ పథకం పనులను నిరంతరం పర్యవేక్షించాలని సూచించింది. ఎన్నికలు ఎప్పుడు జరుగుతాయనే విషయంపై ఇంకా స్పష్టత లేనందున, సుదీర్ఘ కాలం పాటు అధికారుల పాలన కొనసాగే అవకాశం కనిపిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో గ్రామీణ ప్రాంత ప్రజలు తమ సమస్యల పరిష్కారం కోసం నేరుగా సచివాలయాలకు లేదా సంబంధిత ప్రత్యేక అధికారులకు ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. జిల్లా కలెక్టర్ మరియు జడ్పి సిఈఓ కూడా మండలాల వారీగా ఈ అధికారుల పనితీరును ఎప్పటికప్పుడు సమీక్షిస్తూ ఉంటారు.
మొత్తానికి ప్రకాశం జిల్లాలో పంచాయతీల రూపురేఖలు మార్చడానికి ఈ ప్రత్యేక అధికారుల పాలన ఒక అవకాశంగా మారుతుందని అధికారులు భావిస్తున్నారు. రాజకీయ ఒత్తిళ్లు లేని పాలనను అందించడం ద్వారా గ్రామాల్లో మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడమే లక్ష్యమని డిపిఓ వెంకటేశ్వరరావు పునరుద్ఘాటించారు. పంచాయతీ కార్యాలయాల్లో రికార్డులను సక్రమంగా నిర్వహించడం, పన్నుల వసూళ్లను వేగవంతం చేయడం మరియు పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం మొక్కల పెంపకాన్ని ప్రోత్సహించడం వంటి కార్యక్రమాలకు అధికారులు ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. ప్రజలు కూడా అధికారులకు సహకరించి గ్రామ అభివృద్ధిలో భాగస్వాములు కావాలని జిల్లా యంత్రాంగం కోరుతోంది.
