అన్నదాతల రుణ సంక్షోభం: వ్యవసాయ రుణ బకాయిల్లో దేశంలోనే రెండో స్థానంలో ఆంధ్రప్రదేశ్
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం వ్యవసాయ రంగంలో ఎన్నో రికార్డులను సృష్టించినప్పటికీ, రైతుల ఆర్థిక స్థితిగతుల విషయంలో మాత్రం ఆందోళనకరమైన పరిస్థితులు కనిపిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా వ్యవసాయ రుణ బకాయిల విషయంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ దేశంలోనే రెండో స్థానంలో నిలవడం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశంగా మారింది. కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ మరియు ఆర్థిక శాఖ పార్లమెంట్లో వెల్లడించిన గణాంకాల ప్రకారం, ఏపీలోని రైతాంగంపై అప్పుల భారం తడిసి మోపెడైంది. 2025, డిసెంబర్ 31 నాటికి అందిన అధికారిక లెక్కల ప్రకారం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రైతులపై సుమారు రూ. 3,75,254 కోట్ల అప్పుల భారం ఉంది. దేశంలో రైతు రుణభారంలో ఈ స్థాయి గణాంకాలు ఒక్క కేరళ మినహా మరే ఇతర రాష్ట్రంలోనూ ఇంత తీవ్రంగా లేవు. ఇది రాష్ట్రంలోని కోట్లాది మంది అన్నదాతల దయనీయ స్థితిని, వారు ఎదుర్కొంటున్న ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపుతోంది.
వ్యవసాయంపైనే ప్రధానంగా ఆధారపడిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రంలో రైతులకు రుణ సదుపాయం కల్పించడం ఒక ప్రాథమిక అవసరం. అయితే, ఆ రుణాలు సకాలంలో తీర్చలేక బకాయిలుగా మారడం అనేది వ్యవసాయ రంగంలోని లోపాలను సూచిస్తోంది. సాగు ఖర్చులు విపరీతంగా పెరగడం, గిట్టుబాటు ధరలు లభించకపోవడం, ప్రకృతి వైపరీత్యాల వల్ల పంటలు దెబ్బతినడం వంటి కారణాలతో రైతులు అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోతున్నారు. ఒకవైపు ప్రభుత్వం రైతు భరోసా, పంట రుణాల మాఫీ వంటి ప్రకటనలు చేస్తున్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో ఆ ప్రయోజనాలు పూర్తిస్థాయిలో అందడం లేదనే విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. ముఖ్యంగా కౌలు రైతుల పరిస్థితి మరింత దారుణంగా ఉంది. బ్యాంకుల నుంచి రుణాలు పొందే అవకాశం లేక వారు ప్రైవేటు వడ్డీ వ్యాపారుల వద్ద అప్పులు చేసి, ఆపై వాటిని తీర్చలేక ఆత్మహత్యలకు పాల్పడుతున్న సంఘటనలు మనం నిరంతరం చూస్తూనే ఉన్నాం.
రాజకీయంగా కూడా ఈ అంశం తీవ్ర దుమారం రేపుతోంది. అధికార కూటమి ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత రైతుల సంక్షేమాన్ని విస్మరించిందని, కేవలం వాగ్దానాలకే పరిమితమైందని ప్రతిపక్షాలు విమర్శిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా చంద్రబాబు నాయుడు పరిపాలనలో రైతులపై అప్పుల భారం రికార్డు స్థాయికి చేరుకుందని, సాగుకు అవసరమైన పెట్టుబడి సాయం సకాలంలో అందకపోవడం వల్లే ఈ పరిస్థితి తలెత్తిందని సాక్షి వంటి వార్తా సంస్థలు తమ కథనాల్లో పేర్కొంటున్నాయి. పొరుగు రాష్ట్రమైన తెలంగాణతో పోల్చినప్పుడు కూడా ఏపీ రైతుల రుణభారం చాలా ఎక్కువగా ఉంది. తెలంగాణలో రైతులపై సుమారు రూ. 1,75,960 కోట్ల అప్పులు ఉండగా, ఆంధ్రప్రదేశ్లో అది రెట్టింపు కంటే ఎక్కువగా ఉండటం గమనార్హం. ఈ వ్యత్యాసం రాష్ట్ర ఆర్థిక విధానాల్లో ఉన్న లోపాలను మరియు రైతు సంక్షేమ పథకాల అమలులో ఉన్న వైఫల్యాలను ఎత్తిచూపుతోంది.
వ్యవసాయ రుణాల్లో రెండు రకాలు ఉంటాయి: ఒకటి పంట సాగు కోసం తీసుకునే స్వల్పకాలిక రుణాలు (Crop Loans), రెండోది వ్యవసాయ యంత్రాలు లేదా మౌలిక వసతుల కోసం తీసుకునే దీర్ఘకాలిక రుణాలు (Term Loans). ఏపీలో ఈ రెండు విభాగాల్లోనూ బకాయిలు పెరిగిపోతున్నాయి. బ్యాంకులు రుణాల వసూళ్ల కోసం రైతులపై ఒత్తిడి తీసుకువస్తుండటంతో వారు మానసిక వేదనకు గురవుతున్నారు. ప్రభుత్వం ప్రకటించే రుణమాఫీ పథకాలు కూడా పరిమితులు మరియు నిబంధనలతో కూడి ఉండటం వల్ల చాలామంది రైతులకు ఆ లబ్ధి చేకూరడం లేదు. దీనివల్ల రైతులకు కొత్తగా రుణాలు పొందే అర్హత (Credit worthiness) కూడా తగ్గిపోతోంది. ఇది రాబోయే కాలంలో వ్యవసాయ ఉత్పత్తిపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉంది. రైతులు అప్పుల పాలు కావడం అంటే అది కేవలం ఒక వర్గానికి సంబంధించిన సమస్య కాదు, అది రాష్ట్ర ఆహార భద్రతకు మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థకే ముప్పు.
ఈ పరిస్థితిని చక్కదిద్దాలంటే ప్రభుత్వం కేవలం ప్రకటనలకే పరిమితం కాకుండా, యుద్ధ ప్రాతిపదికన చర్యలు తీసుకోవాలి. స్వామినాథన్ కమిషన్ సిఫార్సుల మేరకు పంటలకు గిట్టుబాటు ధరలు కల్పించడంతో పాటు, సాగు ఖర్చులను తగ్గించేలా చర్యలు తీసుకోవాలి. సూక్ష్మ రుణాల ద్వారా రైతులను ఆదుకోవాలి మరియు కౌలు రైతులకు గుర్తింపు కార్డులు ఇచ్చి బ్యాంకుల ద్వారా రుణాలు అందేలా చూడాలి. అలాగే ప్రకృతి వైపరీత్యాల సమయంలో నష్టపోయిన రైతులకు తక్షణమే పరిహారం అందేలా పటిష్టమైన యంత్రాంగం ఉండాలి. అప్పుల్లో రెండో స్థానంలో ఉన్నామనే వాస్తవాన్ని గుర్తించి, ఆ బరువును తగ్గించే దిశగా ఆర్థిక నిపుణులతో చర్చించి కొత్త ప్రణాళికలు రూపొందించాలి. అన్నదాత సుఖీభవ అన్న మాట కేవలం నినాదంగా కాకుండా, వారి జీవితాల్లో నిజమైన వెలుగులు నింపేలా పాలన సాగాలి.
ముగింపుగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ రైతుల రుణ సంక్షోభం ఒక గంభీరమైన సామాజిక సమస్య. దేశానికి వెన్నెముకగా ఉన్న రైతు అప్పుల ఊబిలో ఉంటే దేశం అభివృద్ధి చెందదు. గణాంకాలు మనల్ని హెచ్చరిస్తున్నాయి, ఇప్పుడైనా పాలకుల ఆలోచనా విధానంలో మార్పు రావాలి. రైతులకు అవసరమైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని, తక్కువ వడ్డీకే రుణాలను మరియు గ్యారెంటీ ధరలను కల్పించినప్పుడే ఏపీ రైతాంగం ఈ రుణ చక్రం నుంచి బయటపడగలదు. ప్రభుత్వం మరియు సమాజం కలిసికట్టుగా స్పందించి రైతన్నకు భరోసా ఇవ్వాల్సిన సమయం ఇది. అప్పుల లేని ఆంధ్రప్రదేశ్ రైతును చూడటమే మనందరి లక్ష్యం కావాలి.
