చికెన్పాక్స్ ఎందుకు ఒక్కసారే వస్తుంది? రోగనిరోధక శక్తి రహస్యాలు
మానవ శరీరం ఒక అద్భుతమైన యంత్రం వంటిది. మనకు నిత్యం అనేక రకాల జ్వరాలు, ఇన్ఫెక్షన్లు, జలుబు వంటివి వస్తుంటాయి. కొన్ని వ్యాధులు సంవత్సరంలో రెండు మూడు సార్లు కూడా వేధిస్తుంటాయి. కానీ చికెన్పాక్స్, దీనినే తెలుగులో మనం ఆటలమ్మ లేదా అమ్మవారు అని పిలుచుకుంటాం, ఈ వ్యాధి మాత్రం జీవితంలో ఒక్కసారి వస్తే మళ్లీ రాదు. దీని వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయ కారణాలు మరియు మన శరీరంలోని రోగనిరోధక వ్యవస్థ పనితీరు గురించి తెలుసుకోవడం ఎంతో ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. సాధారణంగా వెరిసెల్లా జోస్టర్ అనే వైరస్ కారణంగా ఈ అంటువ్యాధి సంభవిస్తుంది. ఇది సోకినప్పుడు శరీరంపై తీవ్రమైన దురదతో కూడిన దద్దుర్లు, జ్వరం, విపరీతమైన అలసట వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. సాధారణంగా ఐదు నుండి ఏడు రోజుల పాటు ఈ వ్యాధి ప్రభావం ఉంటుంది, ఆ తర్వాత క్రమంగా తగ్గుముఖం పడుతుంది. అయితే ఈ స్వల్ప కాలంలోనే మన శరీరం భవిష్యత్తు కోసం ఒక బలమైన రక్షణ కవచాన్ని నిర్మించుకుంటుంది.
చికెన్పాక్స్ వైరస్ మన శరీరంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, మన రోగనిరోధక వ్యవస్థ వెంటనే అప్రమత్తమవుతుంది. ఈ కొత్త శత్రువును (వైరస్ను) ఎదుర్కోవడానికి మన శరీరం 'యాంటీబాడీస్' అనే ప్రత్యేక ప్రోటీన్లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ యాంటీబాడీలు వైరస్తో పోరాడి దానిని నిర్మూలిస్తాయి. ఈ ప్రక్రియలో మన శరీరంలోని తెల్ల రక్త కణాలు ఒక రకమైన 'మెమరీ సెల్స్' (జ్ఞాపకశక్తి కణాలు) ను తయారు చేస్తాయి. ఈ కణాలు వెరిసెల్లా జోస్టర్ వైరస్ యొక్క ఆకృతిని, దాని స్వభావాన్ని తమ జ్ఞాపకశక్తిలో భద్రపరుచుకుంటాయి. అంటే ఒకసారి ఈ వ్యాధి సోకిన తర్వాత, మన శరీరం ఆ వైరస్ను గుర్తు పట్టే సామర్థ్యాన్ని జీవితకాలం పాటు కలిగి ఉంటుంది. భవిష్యత్తులో ఎప్పుడైనా మళ్లీ అదే వైరస్ మన శరీరంలోకి ప్రవేశించడానికి ప్రయత్నిస్తే, ఈ మెమరీ సెల్స్ వెనువెంటనే స్పందిస్తాయి. పాత జ్ఞాపకాల ఆధారంగా అప్పటికే సిద్ధంగా ఉన్న యాంటీబాడీలను భారీ స్థాయిలో విడుదల చేసి, వైరస్ మనల్ని అనారోగ్యానికి గురిచేయకముందే దానిని అంతం చేస్తాయి.
దీనిని శాస్త్రీయ పరిభాషలో 'అక్వైర్డ్ ఇమ్యూనిటీ' లేదా ఆర్జిత రోగనిరోధక శక్తి అని పిలుస్తారు. సాధారణ జలుబు లేదా ఫ్లూ వైరస్లు నిరంతరం తమ రూపాన్ని మార్చుకుంటూ ఉంటాయి (మ్యుటేషన్). అందుకే జలుబు మనకు పదే పదే వస్తుంది. కానీ చికెన్పాక్స్ కలిగించే వెరిసెల్లా జోస్టర్ వైరస్ తన రూపాన్ని అంత త్వరగా మార్చుకోదు. దీనివల్ల మన శరీరం ఒకసారి తయారు చేసుకున్న యాంటీబాడీలు దశాబ్దాల కాలం తర్వాత కూడా సమర్థవంతంగా పనిచేస్తాయి. అందుకే చిన్నతనంలో ఆటలమ్మ సోకిన వారికి, పెద్దయ్యాక ఆ వైరస్ ఉన్న వ్యక్తుల మధ్య తిరిగినా మళ్లీ ఆ వ్యాధి రాదు. అయితే ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం గమనించాలి. ఈ వైరస్ శరీరం నుంచి పూర్తిగా వెళ్ళిపోదు. ఇది మన నరాల కణజాలంలో నిద్రాణంగా (సుప్త చేతనావస్థలో) ఉండిపోతుంది. వయసు పైబడినప్పుడు లేదా రోగనిరోధక శక్తి బాగా క్షీణించినప్పుడు, ఇది 'షింగిల్స్' అనే మరో రూపంలో బయటపడే అవకాశం ఉంది, కానీ అది చికెన్పాక్స్ లాగా ఉండదు.
ఆధునిక వైద్య శాస్త్రం ఈ సూత్రాన్ని ఆధారంగా చేసుకునే వ్యాక్సిన్లను కనిపెట్టింది. చికెన్పాక్స్ వ్యాక్సిన్ తీసుకోవడం వల్ల కూడా మన శరీరం ఆ వైరస్ను ఎదుర్కోవడానికి ముందే సిద్ధమవుతుంది. పూర్వ కాలంలో అమ్మవారు వస్తే ప్రత్యేక పూజలు చేయడం, వేప ఆకులు వాడటం వంటివి చేసేవారు. వేపలో ఉండే యాంటీ సెప్టిక్ గుణాలు ఆ సమయంలో వచ్చే దురదను, ఇన్ఫెక్షన్లను తగ్గించడానికి సహాయపడతాయి. అయితే ఈ వ్యాధి సోకినప్పుడు సరైన విశ్రాంతి తీసుకోవడం, ద్రవ పదార్థాలు ఎక్కువగా తీసుకోవడం మరియు పరిశుభ్రత పాటించడం చాలా ముఖ్యం. దద్దుర్లు వచ్చినప్పుడు వాటిని గోకడం వల్ల మచ్చలు పడటమే కాకుండా ఇతర బ్యాక్టీరియల్ ఇన్ఫెక్షన్లు సోకే ప్రమాదం ఉంది. కాబట్టి వైద్యుల సలహా మేరకు మందులు వాడుతూ జాగ్రత్తలు పాటించాలి.
మొత్తానికి మన శరీరంలోని రోగనిరోధక వ్యవస్థకు ఉండే అద్భుతమైన జ్ఞాపకశక్తే చికెన్పాక్స్ మళ్లీ రాకుండా అడ్డుకుంటుంది. ఒకసారి యుద్ధం చేసిన శత్రువును గుర్తుపెట్టుకుని, రెండోసారి వస్తే అసలు అవకాశం ఇవ్వకుండా తరిమికొట్టే ఈ విధానం ప్రకృతి మనకు ప్రసాదించిన గొప్ప వరం. దీనివల్లనే మనం అనేక ప్రాణాంతక వ్యాధుల నుంచి రక్షణ పొందుతున్నాము. ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం, క్రమబద్ధమైన జీవనశైలి ద్వారా మన రోగనిరోధక శక్తిని బలోపేతం చేసుకోవడం ద్వారా ఇలాంటి వైరస్ల నుంచి మనల్ని మనం కాపాడుకోవచ్చు. చికెన్పాక్స్ విషయంలో శరీరం చూపే ఈ ప్రతిస్పందన వైద్య రంగంలో రోగనిరోధక శాస్త్రానికి (Immunology) ఒక ప్రాథమిక పాఠం వంటిది.
